काठमाडौं : काठमाडौं महानगरपालिकाले अब महानगरभित्रका रूखहरूमा झिलिमिली बत्ती राख्न प्रतिबन्ध लगाउने निर्णय गरेको छ। आइतबार, काठमाडौं महानगरपालिकाको ३७ औं कार्यपालिका बैठकमा ‘लहरे बत्ती व्यवस्थापन कार्यविधि, २०८१’ स्वीकृत गरिएको हो।
यस कार्यविधिको उद्देश्य भनेको काठमाडौं महानगर क्षेत्रभित्र सहरी सौन्दर्यका लागि राखिने लहरे बत्तीहरू सँगै मानव स्वास्थ्य, सवारी सुरक्षामा असर नपर्ने र चराचुरुङ्गीको प्राकृतिक जीवनचक्रमा अवरोध नगर्ने सुनिश्चित गर्नु हो। यस कार्यविधिमा उल्लेख गरिएको छ कि कृत्रिम बत्तीले मानव स्वास्थ्यमा प्रतिकूल प्रभाव पार्न सक्छ, सवारी सुरक्षामा जोखिम बढाउन सक्छ र चराचुरुङ्गीको जीवनचक्रमा अवरोध पुर्याउन सक्छ। साथै, यस्ता बत्तिहरूले पुरातात्त्विक र सांस्कृतिक सम्पदाको सौन्दर्यमा नकारात्मक प्रभाव पार्ने सम्भावना पनि रहेको छ।
कानून तथा मानव अधिकार विभागका प्रमुख वसन्त आचार्यका अनुसार, यस कार्यविधिको मुख्य उद्देश्य भनेको लहरे बत्तीहरूको प्रयोग गर्दा कुनै पनि प्रकारको नकरात्मक असर नपर्ने हो। यस कार्यविधिमा कुल नौ वटा दफा रहेका छन्।
यस कार्यविधिको दफा २ अनुसार, महानगर क्षेत्रभित्र सार्वजनिक र निजी स्वामित्व भएका स्थानका रूखहरूमा लहरे बत्ती राख्न निषेध गरिएको छ। यदि अन्यत्र बत्ती राख्न आवश्यक भएमा, वातावरण व्यवस्थापन विभागबाट स्वीकृति लिनुपर्नेछ। विभागले स्वीकृति दिनु अघि, बत्तिको गुणस्तरको प्राविधिक विश्लेषण गर्नेछ, जसमा बत्तिको पावर, कलर र रेञ्जको मापदण्ड तय गर्नुपर्नेछ।
साथै, कार्यविधिको दफा ८ ले बत्तिको अनुगमनको प्रबन्ध गरेको छ। महानगरका अनुगमन संयन्त्रद्वारा समय समयमा मापदण्डअनुसार बत्तिको निरीक्षण गरिनेछ। मापदण्ड विपरीत राखिएको बत्ती भेटिएमा कारबाही गर्न सकिने व्यवस्था गरिएको छ। यसमा आर्थिक ऐनको आधारमा जरिवाना र वातावरण संरक्षण ऐनअनुसार दण्डको प्रावधान राखिएको छ।
त्यसो भए, जात्रा र पर्वहरूको बेला राखिने बत्तीका लागि भने सात दिनको छुट दिनु पर्ने व्यवस्था गरिएको छ।
यस कार्यविधिको उद्देश्य काठमाडौं महानगरको वातावरण र सांस्कृतिक सम्पदाको संरक्षण गर्नु हो, र यसले सहरी सौन्दर्यका साथै नागरिकहरूको स्वास्थ्य र सुरक्षा पनि सुनिश्चित गर्नेछ।
