क्यानबेरा । अष्ट्रेलियामा नेपाली आप्रवासीहरूको संख्या पछिल्ला वर्षहरूमा तीव्र रूपमा बढ्दै गएको छ। रोजगारी, अध्ययन र उज्ज्वल भविष्यको खोजीमा अष्ट्रेलिया आएका धेरै नेपाली दम्पतीहरूलाई यहाँ व्यस्त जीवन र नयाँ वातावरणसँग तालमेल मिलाउन निकै चुनौतीपूर्ण भएको छ। यस्तै अवस्थामा धेरै परिवारले आफ्ना आमा–बुबा वा सासु–ससुरालाई अष्ट्रेलिया बोलाएर बालबच्चाको हेरचाह र संस्कृतिको हस्तान्तरणमा भर पर्न थालेका छन्।
पहिलो तयारी—सासु–ससुराको भिसा
२०१६ मा अष्ट्रेलिया पुगेका सुबोध गौडेल र उनकी श्रीमती प्रतिष्ठा व्यावसायिक रूपमा निकै व्यस्त छन्। श्रीमान् सुबोधले घरमैबाट मोर्गेज ब्रोकर व्यवसाय सञ्चालन गर्छन् भने प्रतिष्ठा पनि आफ्नै काममा व्यस्त रहन्छिन्। जब उनीहरूले पहिलो सन्तान जन्मने खबर पाए, तब परिवारको भविष्यबारे सोच्नुअघि नै पहिलो कुरा सासु–ससुराको भिसा आवेदनबारे थियो।
सुबोध भन्छन्, “डाक्टरसँग पहिलो भेटमै हामीले सोध्यौं— के हामीलाई प्रमाणपत्र दिन सकिन्छ ताकि हामीले भिसा आवेदनमा सासु–ससुरालाई समावेश गर्न सकौं? हामीलाई थाहा थियो, उनीहरू बिना हामीलाई सन्तानको हेरचाह सम्भव हुँदैन।”
आठ महिनादेखि निरन्तर सहारा
हाल उनीहरूको घरमा प्रतिष्ठाकी आमा गीता मणिगौतम र बुबा भरत मणिगौतम बसिरहेका छन्। उनीहरू आठ महिनादेखि नातिनी श्लेशाको हेरचाहमा व्यस्त छन्। केवल नातिनीको हेरचाह मात्र होइन, उनीहरूले नेपाली भाषा, संस्कृति र परम्परा पनि सानो उमेरदेखि नै हस्तान्तरण गरिरहेका छन्।
भरत भन्छन्, “नेपालमा त तीन पुस्ता एउटै घरमा बस्ने चलन छ। यहाँ पनि छोरी–ज्वाइँसँग बसेर हेरचाह गर्न पाउनु हाम्रो लागि गर्वको कुरा हो। नातिनीलाई भाषा सिकाउँदै छौं, संस्कृतिको मूल्य पढाउँदै छौं।”
गीता नातिनीलाई गीत गाउने, कथा सुनाउने र धार्मिक संस्कार सिकाउने काममा रमाइरहेकी छन्। यसरी, नातिनीले केवल आमा–बुबाको मात्र नभई पुरै पुस्ताको शिक्षा पाइरहेकी छ।
सरकारी सुविधा नपाउने आप्रवासीहरूको विकल्प
अष्ट्रेलियामा जन्मिएका बच्चाहरूलाई सरकारी चाइल्डकेयर सुविधाको पहुँच सजिलो भए पनि आप्रवासी पृष्ठभूमिका धेरै परिवारका लागि खर्च धान्नै नसक्ने हुन्छ। यसैकारण नेपाली दम्पतीहरूले परिवारमै भर पर्नुपर्ने बाध्यता हुन्छ।
सुबोधले भने, “यदि अभिभावक यहाँ नभएको भए हामी पूर्ण रूपमा असहाय हुने थियौं। हामीलाई सरकारी सहयोग नपाउने भएकाले परिवारकै सहारा जीवनरेखा हो।”
बढ्दो नेपाली आप्रवासी समुदाय
अष्ट्रेलियामा हाल करिब २ लाख नेपाली मूलका नागरिक बस्छन्, जसले पछिल्लो दशकमा चार गुणा वृद्धि देखाएको छ। २०११ मा राजधानी क्यानबेरामा जम्मा ७० जना मात्र नेपाली मूलका बासिन्दा रहेका थिए भने २०२१ सम्ममा यो संख्या बढेर ५,७०० पुगेको छ।
यससँगै नेपाली भाषा अहिले अंग्रेजी र म्यान्डरिनपछि क्यानबेरामा तेस्रो सबैभन्दा बढी बोलिने भाषा बनेको छ।
स्थानीय सञ्चारकर्मी प्रदीप तिमल्सिनाले भने, “यहाँका नेपालीहरूले समुदायभित्र विभिन्न कार्यक्रम आयोजना गरेर परिवारलाई जोडिरहेका छन्। उनीहरूले नियम–कानूनदेखि लिएर सामना गरेका कठिनाइसम्म बाँड्छन् र त्यो अनुभव फेरि नेपाल फर्केर पनि सुनाउँछन्। यसले समुदायलाई अझै बलियो बनाउँछ।”
आप्रवासीहरूको मातृभूमिप्रतिको दृष्टि
परिवार र बालबालिकामा ध्यान दिँदै अष्ट्रेलियामा नयाँ जीवन बनाइरहेका नेपाली आप्रवासीहरूको मन भने सधैं मातृभूमितिरै लागिरहेको हुन्छ। पछिल्ला दिनमा नेपालमा चलेको भ्रष्टाचारविरोधी जेन जेड आन्दोलनलाई सुबोधले ऐतिहासिक मोडको रूपमा लिएका छन्।
उनले भने, “भ्रष्टाचार त वर्षौंदेखि थियो। अब जेन जेड पुस्ताले नै आँट गरेर आवाज उठाएको छ। यसले नेपाललाई नयाँ दिशातर्फ अघि बढ्न मद्दत गर्नेछ भन्ने विश्वास छ।”
संस्कृतिको निरन्तरता र भविष्यको तयारी
अष्ट्रेलियामा बसाइको केही महिनापछि सुबोधका सासु–ससुरा नेपाल फर्किँदैछन्। त्यसपछि आफ्नै आमा–बुबालाई अष्ट्रेलिया ल्याउने योजना बनाएका छन् उनले। यसरी बालबच्चाको हेरचाह र संस्कृतिको शिक्षा निरन्तर रहिरहनेछ।
सुबोध भन्छन्, “हरेक परिवारलाई यस्तो अवसर मिल्दैन। हामी भाग्यमानी छौं कि सजिलै अभिभावकलाई ल्याउन पाएका छौं। उनीहरूको उपस्थितिले हाम्रो जीवन सजिलो मात्र होइन, अमूल्य पनि बनेको छ।”
