अस्ट्रेलियाको प्रमुख बैंक Commonwealth Bank ले कम आय भएका ग्राहकहरूबाट गलत रूपमा असुल गरिएको अत्यधिक बैंक शुल्क फिर्ता गर्ने निर्णय गरेको छ। यो घोषणा राष्ट्रिय कर्पोरेट नियामक Australian Securities and Investments Commission (ASIC) ले बैंकिङ क्षेत्रमै गम्भीर कमजोरी औँल्याएको पाँच महिनापछि आएको हो।
ASIC को रिपोर्टले खोलेको वास्तविकता
ASIC ले जुलाईमा सार्वजनिक गरेको Better and Beyond Banking Report मा २१ वटा बैंकको समीक्षा गरिएको थियो। उक्त प्रतिवेदनअनुसार सेन्टरलिंक भत्ता लिने कम आय भएका ग्राहकहरूलाई खाता व्यवस्थापन शुल्क, भुक्तानी अस्वीकृति (dishonour fee) र ओभरड्राफ्ट शुल्कका नाममा अनुचित रूपमा उच्च शुल्क लगाइएको पाइएको थियो।
ASIC का अनुसार यस्ता शुल्कले आर्थिक रूपमा कमजोर ग्राहकहरूलाई थप संकटमा धकेलेको थियो।
ASIC रिपोर्टपछि ANZ, Westpac र Bendigo Bank ले संयुक्त रूपमा करिब ६ करोड डलर फिर्ता गर्ने प्रतिबद्धता जनाएका थिए। तर Commonwealth Bank ले भने जुलाई २०१९ देखि अक्टोबर २०२४ सम्म ग्राहकबाट असुल गरिएको करिब २७ करोड डलर फिर्ता गर्न अस्वीकार गर्दै आएको थियो। यस अडानका कारण बैंकमाथि व्यापक आलोचना हुँदै आएको थियो।
अब भने Commonwealth Bank ले आफ्नो अडान परिवर्तन गर्दै “अत्यधिक शुल्क तिर्न बाध्य भएका सम्बन्धित कन्सेसन (low-income) ग्राहकहरूलाई” ६ करोड ८० लाख डलर फिर्ता गर्ने घोषणा गरेको छ।
बैंकका अनुसार यो रकम goodwill adjustment अन्तर्गत फिर्ता गरिने हो। यससँगै बैंकले हालसम्म फिर्ता गर्ने कुल goodwill payment ९ करोड ३० लाख डलर पुगेको जनाएको छ। यसमा यसअघि First Nations समुदायका ग्राहकलाई फिर्ता गरिएको २ करोड ५० लाख डलर पनि समावेश छन्।
पश्चिमी अस्ट्रेलियाका वित्तीय परामर्शदाता एलन ग्रेले बैंकको निर्णयलाई “नैतिक र तार्किक विरोधाभास” भन्दै आलोचना गरेका छन्।
उनले भने, “महिनौँसम्म बैंकले केही गल्ती नगरेको दाबी गर्यो। अहिले आएर गल्ती स्वीकार्नु तर सबै रकम फिर्ता नगर्नु गम्भीर प्रश्न हो।”
ASIC का Commissioner Alan Kirkland ले निर्णयलाई स्वागतयोग्य भने पनि धेरै पीडित ग्राहक रकमबाट वञ्चित हुन सक्ने भन्दै चिन्ता व्यक्त गरेका छन्।
उनले भने, “यी अत्यन्तै कम आय भएका मानिसहरू हुन्। बैंक शुल्कका नाममा काटिएको प्रत्येक डलर उनीहरूको खाना, बिजुली र दैनिक आवश्यकतामा असर पार्छ।”
ASIC ले बैंकको प्रतिबद्धतामाथि निरन्तर निगरानी गर्ने जनाएको छ।
Commonwealth Bank ले योग्य ग्राहकहरूलाई सिधै सम्पर्क गर्ने जनाएको छ। तर ASIC र वित्तीय परामर्शदाताहरूले ग्राहकलाई आफैँ पनि बैंकसँग सम्पर्क गर्न र आवश्यक परे स्थानीय financial counselling service बाट सल्लाह लिन आग्रह गरेका छन्।
बैंकका अनुसार फिर्ता रकम वितरण प्रक्रिया फेब्रुअरीदेखि सुरु हुनेछ।
निष्कर्ष
यो निर्णयले हजारौँ कम आय भएका ग्राहकलाई आंशिक राहत दिएको भए पनि सबै प्रभावितले रकम पाउने सुनिश्चितता अझै छैन। बैंकिङ क्षेत्रमा पारदर्शिता र जिम्मेवारी सुनिश्चित गर्न नियामक निकायको दबाब कति प्रभावकारी हुन्छ भन्ने प्रश्न अझै खुलै छ।
