September 23, 2025 — अष्ट्रेलियाको सबैभन्दा ठूलो सहर सिड्नीमा बसोबास गर्ने घरधनी र उपभोक्ताहरूले आगामी पाँच वर्षभित्र पानीको बिलमा ठूलो आर्थिक दबाब भोग्नुपर्ने भएको छ। स्वतन्त्र मूल्य निर्धारण तथा नियामक प्राधिकरण (IPART) ले सार्वजनिक गरेको निर्णयअनुसार, सिड्नी वाटर र वाटरNSW ले असोज १ (October 1, 2025) देखि लागू हुने गरी नयाँ दर निर्धारण गर्ने भएका छन्। यससँगै सिड्नीवासीले वार्षिक रुपमा करिब ११.८ प्रतिशतले बढेको बिल तिर्नुपर्नेछ।
वार्षिक खर्चमा बढ्दो बोझ
वर्तमानमा सिड्नीमा एक औसत परिवारले वर्षमा १,२२० डलर बराबरको पानीको बिल तिर्ने गरेका छन्। तर, IPART को नयाँ दरले यो खर्च बढाउँदै २०२५/२६ मा १,३८८ डलर पुर्याउनेछ। आगामी वर्षहरूमा क्रमशः वृद्धि हुँदै जाने यो रकम २०२९/३० सम्म १,६९५ डलरसम्म पुग्नेछ। यसरी हेर्दा, उपभोक्ताहरूले २०३० सम्ममा वार्षिक करिब ४७५ डलर बढी तिर्नुपर्नेछ।
प्रस्तावितभन्दा कम मूल्यवृद्धि
सिड्नी वाटरले अघि सारेको प्रस्तावित योजनाअनुसार भने पानीको बिल २०२९ सम्ममा १,९१३ डलर (मुद्रास्फीतिबाहेक) पुग्ने देखिएको थियो। तर, IPART ले अधिकतम मूल्य सीमा तोकेकाले उक्त वृद्धिलाई सीमित गरी उपभोक्तालाई केही राहत दिने निर्णय गरेको हो। यस आधारमा, घरधनीहरूले २०२९ सम्ममा वार्षिक करिब २१८ डलर बचत गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।
सामाजिक र आर्थिक प्रभाव
मूल्यवृद्धि उपभोक्ताका लागि सहज नहुने IPART स्वयंले स्वीकार गरेको छ। जीवनयापन खर्च निरन्तर बढिरहेको अवस्थामा पानीजस्तो आधारभूत सेवाको मूल्यवृद्धिले सामान्य परिवारलाई थप चुनौतीमा पार्ने निश्चित छ। विशेषगरी न्यूनआय वर्ग र सामाजिक सुरक्षामा आश्रित परिवारहरू बढी प्रभावित हुने अनुमान गरिएको छ।
यसकारण, IPART ले सरकारलाई सबै Health Care Card तथा Low Income Health Care Card धारण गर्ने उपभोक्तालाई छुट दिने गरी सहुलियत कार्यक्रम विस्तार गर्न सिफारिस गरेको छ।
सेवाप्रदायक संस्थाको तर्क
सिड्नी वाटरले भने, राजधानी क्षेत्रमा ३००,००० नयाँ घर थपिने प्रक्षेपणका कारण पूर्वाधार विस्तार अनिवार्य भएको बताएको छ। बढ्दो मागलाई धान्न पर्याप्त लगानी आवश्यक भएकाले मूल्यवृद्धि अपरिहार्य भएको तर्क गरिएको छ।
यसैगरी, वाटरNSW ले हालै करिब ८० मिलियन डलर लागत कटौती गर्ने योजनासहित ठूलो संख्यामा रोजगारी कटौती गर्ने घोषणा गरेको छ। वरिष्ठ नेतृत्व तहको ३० प्रतिशत पद हटाउने निर्णयसमेत गरिएको छ। सेवाको निरन्तरता सुनिश्चित गर्न आर्थिक संरचनामा पुनर्सन्तुलन ल्याउनुपर्ने आवश्यकता संस्थाले औंल्याएको छ।
राजस्व संकलन र भविष्यका चुनौती
IPART का अनुसार, नयाँ दरका आधारमा सिड्नी वाटरले वार्षिक करिब ५४८ मिलियन डलर र वाटरNSW ले ३६ मिलियन डलर राजस्व आर्जन गर्नेछ। यस रकम सुरक्षित र भरपर्दो पानी आपूर्ति, आधुनिक पूर्वाधार निर्माण, सेवा विस्तार र भविष्यमा बढ्दो मागलाई व्यवस्थापन गर्न प्रयोग गरिने बताइएको छ।
तर, मूल्यवृद्धिले दीर्घकालीन रुपमा उपभोक्ता–प्रतिकूल असर पनि ल्याउने चिन्ता विशेषज्ञहरूले व्यक्त गरेका छन्। महँगो बिल भुक्तानी गर्न नसक्ने उपभोक्ता समूह बढ्ने र पानी बचतको आवश्यकता अझै तीव्र हुने सम्भावना रहेको विश्लेषण गरिएको छ।
October 1, 2025 देखि लागू हुने नयाँ दरले सिड्नीवासीलाई प्रत्यक्ष आर्थिक चाप थप्ने निश्चित भएको छ। यद्यपि, नियामक निकायले यसलाई दीर्घकालीन रुपमा सुरक्षित, भरपर्दो र दिगो पानी सेवा सुनिश्चित गर्न उठाइएको कदमका रूपमा व्याख्या गरेको छ।
सिड्नीवासीका लागि अबको चुनौती भनेको बढ्दो खर्चसँगै जीवनयापन कसरी व्यवस्थापन गर्ने भन्ने नै हुनेछ। पानीजस्तो आधारभूत आवश्यकतामा हुने यस्तो मूल्यवृद्धिले आगामी वर्षहरूमा अष्ट्रेलियाको लागत–जिवन संकटलाई अझ गहिरो बनाउने सम्भावना पनि विज्ञहरूले औंल्याएका छन्।
