अनलाइन जुवा र सामाजिक सञ्जाल : युवामाझ बढ्दो जोखिम र नियमनको चुनौती

Advertisement

अष्ट्रेलियामा अनलाइन जुवा तथा ‘पोकी मेशिन’ सम्बन्धी सामग्री सामाजिक सञ्जालमार्फत तीव्र रूपमा फैलिन थालेपछि यसले समाजमा गम्भीर चिन्ता जन्माएको छ। विशेषगरी युवालाई लक्षित गरी जुवा खेल्दा जितेको दृश्य, ठूलो रकम लगानी गरेको भिडियो र ‘मनोरञ्जन’को रूपमा प्रस्तुत गरिने सामग्रीले जुवालाई सामान्य र आकर्षक व्यवहारझैँ देखाइरहेको विज्ञहरूको भनाइ छ।

सामाजिक सञ्जालमा पोस्ट गरिने यस्ता सामग्रीमा प्रायः जितका दृश्यहरूलाई प्राथमिकता दिइन्छ, जबकि हार र त्यसबाट पर्ने आर्थिक तथा मानसिक असरलाई सामान्य रूपमा प्रस्तुत गरिन्छ वा बेवास्ता गरिन्छ। यसले दर्शक, विशेषगरी किशोर तथा युवा उमेर समूहलाई जुवा सजिलो र सुरक्षित जस्तो भ्रम सिर्जना गर्ने जोखिम रहेको देखिन्छ। कतिपय अवस्थामा युवाहरूले छोटो समयमै हजारौँ डलर गुमाएको तथ्यहरू सार्वजनिक भइरहेका छन्।

अष्ट्रेलियामा जुवाको संरचना जटिल छ। पोकी मेशिनजस्ता स्थल–आधारित जुवाको प्रत्यक्ष लाइसेन्स र नियमन राज्य तथा क्षेत्रीय सरकारको जिम्मेवारीमा पर्छ। अवैध अनलाइन जुवा तथा त्यसको विज्ञापन भने Australian Communications and Media Authority को नियमनअन्तर्गत पर्दछ। तर कानुनी रूपमा सञ्चालन हुने पोकी मेशिन र त्यसको प्रचार–प्रसार सामाजिक सञ्जालमा भइरहँदा ती सामग्री नियमनको स्पष्ट दायरामा नपर्नु मुख्य चुनौती बनेको छ।

अष्ट्रेलिया विश्वमै प्रतिव्यक्ति सबैभन्दा धेरै पोकी मेशिन भएको देशमध्ये एक मानिन्छ। लामो समयदेखि जुवा सुधार (ग्याम्ब्लिङ रिफर्म) राजनीतिक र सामाजिक बहसको विषय बन्दै आएको छ। अध्ययन तथा अनुसन्धानहरूले जुवाले व्यक्ति मात्र होइन, परिवार र समुदायमा समेत आर्थिक संकट, मानसिक स्वास्थ्य समस्या, घरेलु तनाव र अपराध जोखिम बढाउने देखाएका छन्। विशेष गरी खेलकुद र जुवाबीचको गहिरो सम्बन्धले बालबालिका र किशोरहरूमा जुवालाई ‘सामान्य संस्कार’झैँ स्वीकार गर्ने प्रवृत्ति विकास गरिरहेको विश्लेषण गरिएको छ।

अनलाइन जुवा विज्ञापन नियन्त्रण, राष्ट्रिय स्तरको नियामक निकाय स्थापना, ग्राहकका लागि पारदर्शी जित–हार विवरण उपलब्ध गराउने जस्ता सुधारका प्रस्तावहरू यसअघि पनि उठाइएका छन्। तर ती सिफारिसहरू पूर्ण रूपमा कार्यान्वयन हुन नसक्दा सामाजिक सञ्जालमार्फत फैलिने नयाँ प्रवृत्तिलाई सम्हाल्न कठिनाइ देखिएको छ।

सरकारले जुवाबाट हुने क्षति न्युनिकरणका लागि आत्म–बहिष्करण कार्यक्रम, चेतनामूलक अभियान र नियमन सुदृढीकरणका प्रयास अघि सारेको जनाएको छ। तर विज्ञहरूका अनुसार सामाजिक सञ्जालको प्रभावलाई लक्षित गर्दै कडा नीति, प्रभावकारी निगरानी र दीर्घकालीन जनचेतना कार्यक्रम आवश्यक छन्। अन्यथा, अनलाइन जुवा र यसको प्रचारले भविष्यमा अझ ठूलो सामाजिक र सार्वजनिक स्वास्थ्य समस्या निम्त्याउने चेतावनी दिइएको छ।