अस्ट्रेलियाको गिग उद्योग—जसमा Uber Eats, DoorDash, Menulog, Amazon Flex जस्ता अन–डिमान्ड प्लेटफर्महरू समावेश छन्—वर्षौँदेखि कामदारको कमजोर आम्दानी, न्यूनतम सुरक्षा अभाव र अनिश्चित कार्य–शर्त को आलोचना हुँदै आएको थियो।
अब, ती कामदारका लागि विश्वकै पहिलोपटक न्यूनतम ज्याला (minimum pay) सुनिश्चित गर्ने व्यवस्था लागू हुने सम्भावना निकै बलियो बनेको छ।
Fair Work Commission (FWC) मा प्रस्ताव गरिएको नयाँ आवेदनले गिग कामदारको आयमा ठूलो सुधार ल्याउने अपेक्षा गरिएको छ। यदि पारित भयो भने, यसले हजारौँ डेलिभरी र राइड–शेयर कामदारका लागि स्थायी परिवर्तन ल्याउनेछ।
प्रस्तावित परिवर्तनहरू के–के हुन्?
१. न्यूनतम सुरक्षा–जाल ज्याला (Minimum safety net pay rates)
गिग कामदारहरूलाई अब सवारीको प्रकार (साइकल, स्कूटर, मोटरसाइकल, कार) अनुसार न्यूनतम कमाइको तल्लो सीमा तोकिनेछ।
अहिलेसम्म “प्रति डेलिभरी” मोडलका कारण धेरैले अस्ट्रेलियाको न्यूनतम ज्याला भन्दा पनि कम पाउने स्थिति रहेको थियो।
२. पारदर्शी भुक्तानी प्रणाली (Pay transparency)
प्लेटफर्महरूले अब कति कमाइ हुन्छ, कति कटौती हुन्छ, कति दूरी वा समय लाग्छ भन्ने जानकारी कामदारलाई स्पष्ट दिनुपर्नेछ।
३. कामदारको आवाज सुनिने प्रणाली (Voice for platform workers)
कामदारले प्लेटफर्मसँग संलग्नता, प्रतिक्रिया र सुझाव दिन सक्ने औपचारिक प्रक्रिया हुनेछ।
यसले कामदारलाई नीति निर्माणमा प्रभाव पार्ने अवसर दिन्छ।
४. दुर्घटना बीमा (Accident insurance)
डेलिभरी वा राइड–शेयर गर्दै गर्दा दुर्घटना भएमा कामदारले उपचार खर्च, क्षतिपूर्ति र पुनःस्थापनाका सुविधा पाउनेछन्।
अहिलेसम्म धेरै कामदार दुर्घटनामा परेपछि पूर्ण रूपमा स्व–खर्चमा उपचार गर्न बाध्य थिए।
५. प्रतिनिधित्व अधिकार (Representation rights)
TWU (Transport Workers Union) जस्ता संगठनहरू मार्फत कामदारले आफ्ना माग र समस्याहरू उठाउन पाउनेछन्।
यी सुधारहरूको मुख्य आधार बनेको छ Albanese सरकारद्वारा पारित ‘Closing Loopholes’ कानून।
यसले गिग उद्योगमा वर्षौँदेखि रहेको अनियमितता, आयको अस्थिरता र न्यूनतम अधिकार अभाव जस्ता समस्यालाई बन्द गर्ने उद्देश्य राखेको छ।
TWU का अनुसार, गिग कामदारहरू दैनिक रूपमा संघमा सदस्यता बढाइरहेका छन्, जसले कामदारको सामूहिक शक्ति अझ बलियो बनाइरहेको छ।
सङ्घको भनाइअनुसार, यी सुधारहरूले कामदारको जीवन–स्तर उकास्ने, नयाँ उद्योग–मापदण्ड निर्माण गर्ने र भविष्यमा अझ बढी अधिकार हासिल गर्न बाटो खुला गर्नेछ।
कामदारहरूको प्रतिक्रिया
अहिलेसम्म डेलिभरी ड्राइभर र राइड–शेयर कामदारहरूले स्वागतयोग्य प्रतिक्रिया दिएका छन्।
थप रूपमा, पहिले देखिएका खाली समय (जस्तै रेस्टुरेन्टमा अर्डर प्रतीक्षा) को भरपर्दा कमाइ घट्ने समस्या न्यूनतम ज्याला लागू भएपछि धेरै हदसम्म समाधान हुने अपेक्षा छ।
गिग उद्योगमा नयाँ मानक
यदि Fair Work Commission को निर्णय सकारात्मक रह्यो भने, अस्ट्रेलिया विश्वकै पहिलो देश बन्नेछ जसले गिग कामदारका लागि यस्तो विस्तृत न्यूनतम मापदण्ड लागू गर्नेछ।
यसले विश्वभरका अन्य देशहरूको नीति निर्माणमा पनि प्रभाव पार्ने सम्भावना छ।
