काठमाडौं — सामाजिक सञ्जाल बन्द गर्ने सरकारले लिएको निर्णयले नेपालभित्र मात्र होइन, विदेशमा रहेका लाखौँ नेपालीलाई पनि ठूलो असर पारेको छ। फेसबुक, मेसिन्जर, व्हाट्सएप, इन्स्टाग्रामजस्ता सञ्चार माध्यमहरू बन्द भएपछि विदेशमा बस्ने नेपालीहरूले आफ्ना परिवारसँग दैनिक सम्पर्क राख्न नसकेको गुनासो बढ्दै गएको छ।
विदेशमा रहेका नेपालीहरूको गुनासो
विदेशमा अध्ययन, रोजगारी वा दीर्घकालीन बसोबास गरिरहेका नेपालीहरूले विगतमा सामाजिक सञ्जाललाई आफ्ना परिवारसँग जीवन्त सम्पर्क राख्ने एक मात्र भरपर्दो माध्यमका रूपमा प्रयोग गर्दै आएका थिए। विशेषगरी कतार, दुबई, साउदी अरब, मलेसिया, कोरिया र जापानजस्ता मुलुकमा काम गर्ने श्रमिकहरूका लागि सस्तो र सजिलो सञ्चार यिनै माध्यम थिए।
तर, अहिले ती सेवाहरू बन्द भएपछि उनीहरूले आफ्नो घरपरिवारसँग नियमित कुरा गर्न सक्ने अवस्था हराएको छ। कतिपयले आफ्ना वृद्ध आमाबाबुसँग फोन वा अन्य माध्यम प्रयोग गर्न नसक्ने भएकाले दिनौँ दिन सम्पर्कविहीन हुनुपरेको बताएका छन्।
भावनात्मक असर
विदेशमा रहेका नेपालीहरूका लागि सामाजिक सञ्जाल मात्र मनोरञ्जनको माध्यम नभई भावनात्मक सम्बन्धलाई जीवित राख्ने पुल थियो।
- हरेक दिन भिडियो कल वा म्यासेजमार्फत आफ्ना छोराछोरी, श्रीमान्–श्रीमती वा अभिभावकसँग कुरा गर्न पाउने अवस्था अब छैन।
- आकस्मिक परिस्थितिमा समाचार पठाउन वा तत्काल सल्लाह लिनुपर्ने बेला सम्पर्क गर्न नसक्दा ठूलो तनाव र असहजता भएको उनीहरूले बताएका छन्।
कतिपयले सामाजिक सञ्जालमार्फत नै आफ्ना बीमार परिवारजनको उपचारमा सहयोग गर्न आवश्यक रकम जुटाउने, कागजात आदान–प्रदान गर्ने वा आवश्यक सूचना पठाउने काम गर्दै आएका थिए। अहिले यी सबै गतिविधि अवरुद्ध भएको छ।
प्रवासी समुदायको चासो
नेपालका लागि अर्बौँ रुपैयाँको रेमिट्यान्स पठाउने प्रवासी समुदायलाई सरकारको निर्णयले अलग्गिएको महसुस गराएको छ। उनीहरूको भनाइमा, “देश बाहिर बसेर पनि हामी हरेक दिन परिवारसँगको भावनात्मक नाता जोगाइरहेका थियौँ, तर अहिले त्यो नाता बलपूर्वक काटिएको छ।”
यसबाहेक, आकस्मिक परिस्थितिमा सन्देश आदान–प्रदान गर्न नसक्दा कानुनी, शैक्षिक र रोजगारीका प्रक्रियामा समेत बाधा हुने चिन्ता व्यक्त गरिएको छ।
सरकारप्रतिको अपिल
विदेशमा रहेका नेपालीहरूले सरकारले तत्कालै वैकल्पिक सहज सञ्चारको व्यवस्था गर्नुपर्ने माग गरेका छन्।
- कतिपयले सरकारलाई पूर्णरूपमा बन्द गर्नुको सट्टा नियन्त्रणसहितको प्रयोग गर्न दिनुपर्ने सुझाव दिएका छन्।
- अरूले भने शान्तिपूर्ण संवाद र नागरिक अधिकारको सम्मान गर्दै सरकारले यो निर्णय पुनर्विचार गर्नुपर्नेमा जोड दिएका छन्।
सामाजिक अभियन्ता र प्रवासी संघसंस्थाहरूले पनि सरकारलाई आग्रह गर्दै भनेका छन्, “सञ्चार काटेर समस्या समाधान हुँदैन। बरु सरकारले युवाहरूको आवाजलाई सुन्ने, छलफल गर्ने र पारदर्शी प्रक्रिया अपनाउने बाटो रोज्नुपर्छ।”
सामाजिक सञ्जाल बन्दले नेपालभित्र सूचना प्रवाह र विचार अभिव्यक्तिमा मात्र अवरोध गरेको छैन, विदेशमा रहेका लाखौँ नेपालीलाई पनि गहिरो असर पारेको छ। अहिले प्रवासी नेपालीहरूले आफ्ना परिवारसँग पुनः सहज सम्पर्क कायम गर्न सक्ने वातावरण बनाउन सरकारसँग छिटो, स्पष्ट र व्यवहारिक कदम चाल्न अपिल गरेका छन्।
यस घटनाले एकपटक फेरि देखाएको छ कि, आजको प्रविधि र प्रवासनको युगमा सञ्चार स्वतन्त्रता केवल भित्री विषय नभई अन्तर्राष्ट्रिय महत्त्वको मुद्दा हो।
