सिड्नी — न्यू साउथ वेल्स (NSW) सरकारले सार्वजनिक यातायातमा प्रयोग हुने विद्युतीय बाइक (इ–बाइक) र स्कुटर (इ–स्कुटर) माथि प्रतिबन्ध लगाउने विषयमा गम्भीर छलफल सुरु गरेको छ। पछिल्लो समय लिथियम–आयन ब्याट्री विस्फोटका घटनाहरू बढ्दै गएपछि राज्य सरकारले सुरक्षालाई उच्च प्राथमिकतामा राख्दै यस्तो सम्भावनाबारे विचार गरिरहेको हो।
एनएसडब्लु ट्रान्सपोर्टका सचिव जोश मरेले मंगलबार पत्रकारहरूलाई सम्बोधन गर्दै भने, “सार्वजनिक यातायातमा यात्रुहरूको सुरक्षा हाम्रो पहिलो र सबैभन्दा महत्वपूर्ण प्राथमिकता हो। हामी कुनै पनि नयाँ प्रविधिबाट हुने जोखिमलाई निरन्तर मूल्यांकन गर्दै आएका छौं।”
लिथियम–आयन ब्याट्री विस्फोटको जोखिम
अध्ययनहरू अनुसार, हालै भएका लिथियम–आयन ब्याट्री आगलागी घटनामध्ये करिब एक तिहाइ इ–बाइक वा इ–स्कुटरका कारण भएको पुष्टि भएको छ। यस्तो प्रवृत्तिले सुरक्षा निकायहरूलाई सतर्क बनाएको छ। फायर एण्ड रेस्क्यु एनएसडब्लु अहिले ट्रान्सपोर्ट एनएसडब्लुसँग मिलेर यस्ता घटनाको जोखिम मूल्यांकन गर्दैछ।
सन् २०२२ मा We Ride Australia द्वारा प्रकाशित प्रतिवेदनअनुसार, अष्ट्रेलियामा झण्डै ३.६ मिलियन जनाले इ–स्कुटर प्रयोग गरिसकेका छन्। एनएसडब्लु राज्यमा मात्रै १३ लाखभन्दा बढी घरधुरीले इ–राइडेबल (इ–स्कुटर, इ–बाइक जस्ता साधन) को स्वामित्व लिएका छन्। यसले यस्तो प्रविधि कत्तिको लोकप्रिय बनेको छ भन्ने देखाउँछ, तर योसँगै सुरक्षा चुनौती पनि गम्भीर बन्दै गएको देखिन्छ।
मोविलिटी स्कुटर भने प्रतिबन्धको दायरामा छैनन्
सरकारले भने मोविलिटी स्कुटरलाई प्रतिबन्धको दायराबाट बाहिर राख्ने निर्णय गरेको छ। ती स्कुटरहरू मुख्यतः जेष्ठ नागरिक वा अपांगता भएका व्यक्तिहरूले प्रयोग गर्ने भएकाले र तिनमा लिथियम–आयन ब्याट्रीजस्तो उच्च जोखिम नरहेको पुष्टि भएको जनाइएको छ।
प्रतिबन्ध लागे सेप्टेम्बरदेखि लागू हुने सम्भावना
सरकारले इ–बाइक तथा स्कुटरहरू सार्वजनिक बस, ट्रेन वा फेरी जस्ता यातायातमा लैजान नपाउने गरी प्रतिबन्ध लागु गर्न सक्ने संकेत दिएको छ। यदि नीति पारित भयो भने यो प्रतिबन्ध सन् २०२४ को सेप्टेम्बर महिनादेखि लागू हुने सम्भावना छ।
ट्रान्सपोर्ट एनएसडब्लुले आगामी हप्ता वा महिनाहरूमा थप विस्तृत विश्लेषण र नीतिगत निर्णय सार्वजनिक गर्ने बताएको छ। सम्भावित प्रतिबन्धको निर्णय यात्रुहरूको सुरक्षासँग जोडिए पनि यसले विद्युतीय सवारी प्रयोगकर्ताहरूलाई अन्योलमा पार्न सक्ने भन्दै सार्वजनिक प्रतिक्रिया आउन थालेको छ।
जनमानस र वातावरणीय पक्षको बहस
यस विषयमा केही वातावरणीय समूह र उपभोक्ता अधिकारकर्मीहरूले भने सरकारलाई सन्तुलित नीति बनाउने सुझाव दिएका छन्। उनीहरूका अनुसार, इ–बाइक र स्कुटरहरू वातावरणमैत्री वैकल्पिक यातायातका रूपमा लोकप्रिय हुँदै गएका छन्, त्यसैले पूर्ण प्रतिबन्धको सट्टा सुरक्षित प्रयोग सुनिश्चित गर्ने उपायहरूमा केन्द्रित हुनु उपयुक्त हुनेछ।
एनएसडब्लु सरकारले भने हालका लागि “सबै विकल्प खुला राखिएको” भन्दै जोखिम मूल्यांकनका आधारमा मात्र अन्तिम निर्णय हुने स्पष्ट पारेको छ।
यो निर्णय अन्ततः सार्वजनिक सुरक्षा, प्रविधिको प्रयोग, वातावरणीय नीति र जनमानसको सुविधाबीच सन्तुलन कायम गर्दै आउने सम्भावनाले भरिएको छ।
