क्यानबेरा — कतारको दोहास्थित हमाद अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा जबरजस्ती शारीरिक जाँचको सामना गर्नुपरेका पाँच जना अष्ट्रेलियन महिलाहरूले कतार एयरवेजविरुद्ध मुद्दा दायर गर्न पाउने अधिकार प्राप्त गरेका छन्। अष्ट्रेलियाको संघीय अदालतले प्राथमिक अदालतको फैसलालाई उल्टाउँदै उनीहरूको अपिल स्वीकार गरेको हो।
उक्त घटना सन् २०२० मा दोहा विमानस्थलमा एक नवजात शिशु त्यहाँको फोहोरको डब्बामा फेला परेपछि भएको थियो। त्यसपछि महिलाहरूलाई विमानबाट जबरजस्ती झारेर बिना सहमति र जानकारी शारीरिक परीक्षण गरिएको थियो। यस घटनाले विश्वभरि नै चर्को आलोचना र मानवअधिकारसम्बन्धी बहस निम्त्याएको थियो।
महिलाहरूले कतार एयरवेज, कतारको नागरिक उड्डयन प्राधिकरण, र विमानस्थल सञ्चालन गर्ने कम्पनी ‘Matar’ विरुद्ध २०२१ मा मुद्दा दायर गरेका थिए। उनीहरूले गैरकानुनी शारीरिक सम्पर्क, जबर्जस्ती थुनिएको जस्तो व्यवहार र मानसिक पीडाको लागि क्षतिपूर्ति माग गरेका थिए। घटनाले उनीहरूमा डिप्रेशन र PTSD (पोस्ट ट्रमाटिक स्ट्रेस डिसअर्डर) समेत देखिएको दाबी गरिएको छ।
अघिल्लो वर्ष न्यायाधीश जोन ह्यालीले कतार एयरवेजलाई अन्तर्राष्ट्रिय उड्डयन सन्धि (Montreal Convention) अन्तर्गत उत्तरदायी ठहर गर्न नसकिने निर्णय दिएका थिए। उनले घटनामा एयरवेजका कर्मचारीहरूले कुनै प्रभाव पार्न नसक्ने भन्दै मुद्दा खारेज गरेका थिए।
तर महिलाहरूको अपिलपछि न्यायाधीश एंगस स्टुअर्ट, डेब्रा मोर्टिमर र जेम्स स्टेलियसको पूर्ण इजलासले उक्त निर्णयमा त्रुटि देखिएको ठहर गर्दै मुद्दा खारेज गर्ने निर्णय उल्टाएका छन्। यद्यपि कतारको नागरिक उड्डयन प्राधिकरणविरुद्धको मुद्दा भने खारेज नै गरिएको छ, तर कतार एयरवेज र Matar विरुद्धको मुद्दा अगाडि बढ्न सक्ने अनुमति दिइएको छ।
पीडित महिलाहरूका कानुनी प्रतिनिधि डेमियन स्टुर्जेकरका अनुसार अब यो मुद्दा संघीय अदालतमा परीक्षणका लागि अघि बढ्नेछ। “हाम्रा क्लाइन्टहरूले त्यो रात दोहामा अत्यन्तै पीडादायी अनुभव सहे। उनीहरूलाई न्याय दिलाउनु आवश्यक छ,” उनले The Australian सँग भने।
पीडितहरूले यसअघि बीबीसीसँग कुरा गर्दै आफूहरूलाई कुनै जानकारी नदिई र बिना सहमति परीक्षण गरिएको बताएका थिए। एक जना महिलाले भनिन्, “मलाई लाग्यो म अपहरणमा परें।” अर्कीले भनिन्, “यो बलात्कार जस्तै थियो।”
घटनापछि कतार सरकारले एक विमानस्थल अधिकारीमाथि आपराधिक अभियोग लगाएको थियो र उनीमाथि निलम्बित जेल सजाय सुनाइएको थियो। तर महिलाहरूका अनुसार दोहाबाट पर्याप्त जवाफ र सुधारको प्रयास नभएकोले उनीहरूले अदालतको शरण लिएका हुन्।
उनीहरूले कतार सरकारसँग औपचारिक माफी र भविष्यमा यस्ता घटना नदोहोरिउन् भन्ने सुनिश्चितता माग गरेका छन्।
