लण्डन, बेलायत — बेलायतको एक उच्च अदालतले एक आवासीय टावरले प्राकृतिक प्रकाश अवरुद्ध गरेको ठहर गर्दै लण्डनका एक दम्पतीलाई १ मिलियन अमेरिकी डलर क्षतिपूर्ति दिलाउने ऐतिहासिक फैसला सुनाएको छ।
लण्डनको केन्द्रीय क्षेत्रस्थित Bankside Lofts अपार्टमेन्टमा सन् २००१ देखि बस्दै आएका स्टेफन र जेनीफर पावेलले आफ्ना छिमेकी केभिन कूपरसँग मिलेर नजिकै निर्माण गरिएको १९-तले आवासीय टावर Arbor Tower का विकासकर्ताविरुद्ध मुद्दा दायर गरेका थिए।
अदालतमा उठाइयो ‘प्राकृतिक अधिकार’को प्रश्न
मुद्दाको सुनुवाइ लण्डनस्थित उच्च अदालत (High Court) मा मार्च महिनामा गरिएको थियो। The Times ले उल्लेख गरेअनुसार, निवेदकहरूका तर्फबाट वकिलले प्रस्तुत गरेको दाबीमा भनिएको थियो कि नयाँ टावरले उनीहरूको अपार्टमेन्टमा प्राकृतिक प्रकाश उल्लेखनीय रूपमा घटाएको छ।
उनले बयान दिँदै भने, “प्रकाशको तीव्र कमीले घरमा सामान्य गतिविधि गर्न समेत समस्या भएको छ। खासगरी, ओछ्यानमा बसेर किताब पढ्न समेत सम्भव छैन।”
निजी बसोबासमा प्रत्यक्ष असर
अदालतले विस्तृत बहसपछिको निर्णयमा भनेको छ कि Arbor Tower को निर्माणले निजी बसोबासको गुणस्तरमा प्रत्यक्ष असर पारेको छ। न्यायाधीशले निर्णयमा भने, “प्राकृतिक प्रकाश मानव जीवनको आधारभूत पक्ष हो। कुनै पनि नयाँ संरचनाले यस अधिकारमा अवरोध गरेमा कानुनी समाधान खोज्न सकिन्छ।”
ऐतिहासिक ‘Right to Light’ अन्तर्गत क्षतिपूर्ति
उक्त फैसला बेलायतमा प्रचलित ‘Right to Light’ (प्राकृतिक प्रकाशको अधिकार) अन्तर्गत गरिएको हो। यो कानुनी व्यवस्था अनुसार कुनै संरचनाले अरूको आवासीय क्षेत्रमा प्रकाश रोक्ने खालको प्रभाव पार्छ भने, प्रभावित पक्षले क्षतिपूर्ति वा पुनःसमायोजनको लागि अदालतको सहारा लिन सक्छ।
नगर नियोजन र विकासमा सन्तुलन आवश्यक
शहरी विकास तीव्र गतिमा अघि बढिरहेको बेलायतमा यो फैसला नगर नियोजन, वास्तुकला र मानव अधिकारबीचको सन्तुलनमा एक महत्वपूर्ण उदाहरणका रूपमा हेरिएको छ। विशेषज्ञहरूले यो निर्णयले भविष्यमा भवन निर्माण गर्ने कम्पनीहरूलाई सावधानी अपनाउन र सामाजिक असरको मूल्याङ्कन गर्न प्रेरित गर्ने बताएका छन्।
