हरितालिका तिज पर्व नेपालको हिन्दू समाजमा मनाइने एक महत्वपूर्ण पर्व हो जसमा विशेषगरी महिलाहरू सहभागी हुन्छन्। यो पर्व भाद्र शुक्ल तृतीयाका दिन मनाइन्छ, र यसको धार्मिक महत्वमा महिलाले श्रीमानको दीर्घायु र पारिवारिक सुख-शान्तिको कामना गर्नका लागि व्रत बस्ने प्रचलन छ।
धर्मशास्त्रहरू अनुसार, यस पर्वको व्रत पुरुष र महिलाले दुवैले गर्न सक्ने भए पनि, सामाजिक परिप्रेक्ष्यमा यो प्रायः महिलाले आफ्नो पति वा परिवारको कल्याणका लागि नै गर्छन्। कथा अनुसार, हिमालय पुत्री पार्वतीले श्री महादेवलाई प्राप्त गर्नका लागि निराहार व्रत गरेकी थिइन्, जसको स्मरणमा यो व्रत मनाउने परंपरा सुरु भएको हो।धर्मशास्त्रविद्हरूको अनुसार, व्रत गर्नका लागि विभिन्न किसिमका विकल्पहरू छन्: निराहार (पानी वा खाना बिना), जलाहार (पानी मात्र) र फलाहार (फलहरू)। स्वास्थ्य समस्याहरू भएका व्यक्तिले यसमा लचक राख्न सकिन्छ र उनीहरूले फलाहार गर्न सक्छन्।
यो पर्वको व्रत केवल श्रीमानको दीर्घायुको लागि मात्र नभई अटल सौभाग्य, सन्तान प्राप्ति, र असल वर वा बधु प्राप्तिका लागि पनि गर्न सकिन्छ। धार्मिक ग्रन्थहरूले यो पर्वलाई नित्य (नियमित) र काम्य (विशेष इच्छा पूर्ति गर्ने) दुवै किसिमको व्रत मानिएको उल्लेख गरेका छन्।समग्रमा, हरितालिका तिज पर्वको मुख्य उद्देश्य परिवारको सुख, शान्ति र समृद्धि प्राप्त गर्नु हो। यस पर्वको माध्यमबाट आत्मा र ईश्वरको पूजा गरेर धार्मिक र सामाजिक उद्देश्यहरूको प्राप्ति गर्न सकिन्छ।
