अस्ट्रेलियाको केन्द्रीय बैंक Reserve Bank of Australia (RBA) ले ब्याजदर पुनः बढाउँदै ४.८५ प्रतिशत पुर्याएको छ। मंगलबार सम्पन्न Monetary Policy Board को बैठकले Cash Rate ०.२५ प्रतिशत बिन्दुले वृद्धि गर्ने निर्णय गरेको हो। यो सन् २००८ यताकै उच्च ब्याजदर हो।
यसअघि ४.६० प्रतिशत रहेको Cash Rate नयाँ निर्णयसँगै ४.८५ प्रतिशत पुगेको छ। सन् २०२६ मा मात्रै RBA ले ब्याजदर बढाएको यो पाँचौँ पटक हो। वर्षको सुरुवातमा ३.६० प्रतिशत रहेको ब्याजदर हालसम्म १.२५ प्रतिशत बिन्दुले बढिसकेको छ।
अस्ट्रेलियामा महँगी अपेक्षाअनुसार नियन्त्रणमा आउन नसकेपछि केन्द्रीय बैंकले पुनः ब्याजदर बढाएको हो। पछिल्लो तथ्यांकअनुसार सेप्टेम्बरसम्मको वार्षिक महँगीदर ४.३ प्रतिशत पुगेको छ। यो RBA ले निर्धारण गरेको २ देखि ३ प्रतिशतको लक्षित सीमाभन्दा माथि हो।
मध्यपूर्वमा जारी द्वन्द्वका कारण अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा इन्धनको मूल्य बढ्नु, वस्तु तथा सेवाको लागत उच्च रहनु र आन्तरिक मागमा अपेक्षित कमी नआउनुले महँगी नियन्त्रणमा चुनौती थपिएको RBA को विश्लेषण छ।
पछिल्लो निर्णयले विशेषगरी घर कर्जा लिएका परिवारको आर्थिक भार बढाउने देखिएको छ। बैंकहरूले ब्याजदर वृद्धि पूर्ण रूपमा लागू गरेमा ६ लाख डलरको घर कर्जामा मासिक किस्ता करिब ९२ डलरले बढ्न सक्ने अनुमान गरिएको छ। यस वर्ष भएका पाँचवटै ब्याजदर वृद्धिको संयुक्त प्रभावले समान आकारको कर्जामा मासिक किस्ता करिब ४५० डलरभन्दा बढीले बढ्न सक्नेछ। यद्यपि, वास्तविक रकम कर्जाको अवधि, बाँकी ऋण र सम्बन्धित बैंकले लागू गर्ने ब्याजदरमा निर्भर हुनेछ।
RBA को पछिल्लो निर्णयमा भने बोर्ड सदस्यहरूबीच मतभेद देखिएको छ। नौ सदस्यीय Monetary Policy Board का छ जनाले ब्याजदर बढाउने पक्षमा मतदान गर्दा तीन जनाले यथावत् राख्ने पक्षमा मत दिएका थिए।
RBA Governor Michele Bullock ले महँगीलाई लक्षित सीमाभित्र फर्काउनु केन्द्रीय बैंकको प्रमुख प्राथमिकता रहेको बताएकी छन्। बैंकले पछिल्लो आर्थिक प्रक्षेपणमा महँगी सन् २०२७ को अन्त्यसम्म ३ प्रतिशतभन्दा माथि रहन सक्ने र सन् २०२८ को मध्यतिर मात्रै लक्षित दायराको मध्यबिन्दुमा पुग्ने अनुमान गरेको छ।
ब्याजदर वृद्धिले घर कर्जाका साथै नयाँ घर खरिद गर्ने तयारीमा रहेका व्यक्ति तथा ऋणमा निर्भर व्यवसायहरूलाई पनि असर पार्ने देखिएको छ। उच्च ब्याजदरका कारण कर्जाको लागत बढ्ने र उपभोक्ताको खर्च गर्ने क्षमता थप प्रभावित हुन सक्ने अर्थतन्त्रसम्बन्धी विश्लेषण छ।
RBA ले आगामी ब्याजदरसम्बन्धी निर्णय महँगी, रोजगारी, आर्थिक वृद्धि तथा अन्तर्राष्ट्रिय आर्थिक परिस्थितिको मूल्यांकनका आधारमा गर्ने जनाएको छ। केन्द्रीय बैंकको अर्को मौद्रिक नीति बैठक डिसेम्बरमा बस्ने तय भएको छ।
