अष्ट्रेलियाका चार प्रमुख बैंकहरूले केन्द्रीय बैंकले आगामी महिनाहरूमा थप ब्याजदर वृद्धि गर्न सक्ने प्रक्षेपण सार्वजनिक गरेपछि घर कर्जा लिएका लाखौं उपभोक्तामाथि थप आर्थिक दबाब पर्ने संकेत देखिएको छ। ANZ ले पनि Commonwealth Bank, Westpac र NAB को पछिल्लो आकलनलाई पछ्याउँदै Reserve Bank of Australia (RBA) ले लगातार थप दरवृद्धि गर्न सक्ने अनुमान गरेको हो।
चारै ठूला बैंकहरूको नयाँ अनुमानअनुसार RBA ले आगामी मंगलबार बस्ने मौद्रिक नीतिसम्बन्धी बैठकमा नगद दर (cash rate) २५ आधार अंक अर्थात् ०.२५ प्रतिशतले बढाउन सक्छ। त्यसपछि हुने अर्को बैठकमा पनि उस्तै परिमाणको वृद्धि हुन सक्ने प्रक्षेपण गरिएको छ। यससँगै मे महिनामा समेत थप वृद्धि भए अष्ट्रेलियामा ब्याजदरको चाप अझ तीव्र बन्ने देखिएको छ।
RBA ले फेब्रुअरी ३ मा भएको पछिल्लो बैठकमा नगद दर ०.२५ प्रतिशतले बढाएर ३.८५ प्रतिशतमा पुर्याएको थियो। अब बैंकहरूको अनुमानअनुसार थप तीन पटकको वृद्धिपछि यो दर ४.३५ प्रतिशतसम्म पुग्न सक्छ। यस्तो अवस्था बनेमा विशेषगरी ठूलो परिमाणको घर कर्जा लिएका परिवारहरू प्रत्यक्ष प्रभावित हुनेछन्।
बैंकहरूको विश्लेषणअनुसार फेब्रुअरी, मार्च र मेमा गरी तीन चरणमा दर वृद्धि भए एक मिलियन डलर बराबरको घर कर्जा लिएका ऋणीले मासिक रूपमा करिब ४५३ डलरसम्म अतिरिक्त किस्ता तिर्नुपर्ने हुन्छ। यसले पहिले नै बढ्दो जीवनयापन खर्चसँग जुधिरहेका परिवारहरूको बजेटमा थप बोझ थप्ने देखिएको छ।
प्रमुख बैंकहरूले आफ्नो नयाँ प्रक्षेपणको आधारका रूपमा उच्च मुद्रास्फीति, श्रम बजारमा कायम कडाइ तथा मध्यपूर्वको युद्धबाट सिर्जित अनिश्चिततालाई औँल्याएका छन्। विशेषगरी तेलको मूल्यमा हुन सक्ने वृद्धि र त्यसले समग्र मूल्यवृद्धिमा पार्ने असरलाई अहिलेको जोखिमपूर्ण पक्षका रूपमा हेरिएको छ।
ANZ का अर्थशास्त्रीहरूको भनाइअनुसार मुद्रास्फीति अझै पनि लक्ष्यभन्दा माथि रहेको र श्रम बजार तन्किएको अवस्थामा RBA को बोर्डले आर्थिक गतिविधिभन्दा बढी मुद्रास्फीति नियन्त्रणलाई प्राथमिकतामा राख्न सक्नेछ। उनीहरूले बढ्दो मूल्यचापले मुद्रास्फीति अपेक्षालाई नियन्त्रणमा राख्न छिटो कदम चाल्नुपर्ने आवश्यकता थप बढाएको बताएका छन्।
त्यस्तै NAB र Westpac ले पनि RBA को आगामी निर्णय ठूलो हदसम्म मध्यपूर्वको युद्धले तेल बजार र समग्र अर्थतन्त्रमा पार्ने प्रभावमा निर्भर रहने बताएका छन्। NAB ले तेलको मूल्य र घरेलु आर्थिक तथ्यांकको आगामी दिशा नै ब्याजदरको शीर्ष बिन्दु निर्धारण गर्ने मुख्य कारक हुने उल्लेख गरेको छ।
Westpac की प्रमुख अर्थशास्त्री Luci Ellis ले युद्ध छिट्टै शान्त भएर तेलको मूल्य घटे आगामी मार्चपछि मेमा थप ब्याजदर वृद्धि नहुन पनि सक्ने सम्भावना रहेको बताएकी छन्। यद्यपि, उनले त्यो अहिलेको आधारभूत अनुमान भने नभएको स्पष्ट पारेकी छन्। यसले बजारमा अझै पनि अनिश्चितता कायम रहेको देखाउँछ।
उच्च तेल मूल्यको प्रभाव मुद्रास्फीतिमा “ठूलो तर अस्थायी” हुन सक्ने Westpac को विश्लेषण भए पनि RBA ले त्यसप्रति प्रतिक्रिया जनाउनुपर्ने दबाब महसुस गर्न सक्ने अपेक्षा गरिएको छ। यता Canstar Data Insights की निर्देशक Sally Tindall ले मध्यपूर्वको युद्धले ब्याजदरसम्बन्धी निर्णयमाथि ठूलो अनिश्चितता थपेको बताएकी छन्।
उनका अनुसार युद्धको छोटो अवधिको असरले विशेषगरी इन्धनको मूल्य बढाएर उपभोक्तामाथि थप खर्चको बोझ पार्न सक्छ। तर दीर्घकालीन रूपमा यसले रोजगारी, आर्थिक वृद्धि र उपभोक्ता विश्वासमा कस्तो असर पार्छ भन्ने अझै स्पष्ट भइसकेको छैन। यही कारणले अहिलेको अवस्थामा ब्याजदरबारे निश्चित निष्कर्षमा पुग्न कठिन रहेको उनको भनाइ छ।
यदि प्रमुख बैंकहरूको अनुमान सही सावित भयो भने RBA ले फेब्रुअरी, मार्च र मेमा लगातार तीन पटक ब्याजदर बढाउने अवस्था बन्न सक्छ। यस्तो निर्णयले घर कर्जा मात्र होइन, उपभोग, बचत र समग्र घरायसी आर्थिक योजना सबैमा असर पार्नेछ। विशेषगरी पछिल्ला वर्षहरूमा बढ्दो महँगी, भाडा, ऊर्जा र खाद्य खर्चको दबाब झेलिरहेका परिवारहरूका लागि यो थप चुनौतीपूर्ण बन्न सक्छ।
अब सबैको ध्यान RBA गभर्नर Michelle Bullock ले आगामी मंगलबार सार्वजनिक गर्ने निर्णयतर्फ केन्द्रित भएको छ। उक्त निर्णयले अष्ट्रेलियाको मौद्रिक नीतिको दिशा मात्र होइन, लाखौं घरधनी, ऋणी र उपभोक्ताको दैनिक आर्थिक यथार्थलाई पनि प्रत्यक्ष रूपले प्रभावित गर्नेछ।
